اوقاتِ بی وقت

حالا میرسیم به بررسی نظریه امکان از دید آیات قرآن کریم 

قرآن کریم آزادی اراده انسان را به‌وضوح تأیید می‌کند و صدها آیه درباره‌ی اختیار آمده است 

روایت ائمه اطهار (ع) - نظریه‌ی «لا جبر و لا تفویض بل أمرٌ بین الأمرین» را اصل می‌دانند 

پژوهش‌های جدید نیز نشان می‌دهند قرآن تلازم میان اراده‌ی الهی و اراده‌ی انسانی را می‌پذیرد، نه نفی یکی به نفع دیگری 

🌱 ۱) زنده بودن = هنوز امکانِ برگشت هست

[امکانِ بازگشت]

«لَعَلَّهُمْ یَرْجِعُونَ»

سوره اعراف، آیه 168

یعنی: شاید برگردند؛ یعنی هنوز امکان هست.

[امکانِ هدایت]

«لَعَلَّهُمْ یَهْتَدُونَ»

سوره بقره، آیه 186

یعنی: شاید هدایت شوند؛ یعنی امید خدا هنوز باز است.

[امکانِ یادآوری]

«لَعَلَّهُمْ یَتَذَکَّرُونَ»

سوره نحل، آیه 13

یعنی: شاید یادشان بیاید؛ یعنی هنوز ظرفیت تغییر وجود دارد.

🌿 ۲) انسان خوب: امکانِ بهتر شدن تا لحظه‌ی مرگ

[رشدِ بی‌پایان]

«وَالَّذینَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً»

سوره محمد، آیه 17

یعنی: هدایت‌یافتگان همیشه امکانِ رشد بیشتر دارند.

🌾 ۳) انسان بد: امکانِ هدایت تا لحظه‌ی آخر

[هیچ‌کس نباید ناامید شود]

«لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ الله»

سوره زمر، آیه 53

یعنی: حتی بدترین انسان‌ها هنوز امکانِ برگشت دارند.

[امکانِ انتخاب خیر]

«فَمَن شاءَ فَلْیُؤْمِنْ وَ مَن شاءَ فَلْیَکْفُرْ»

سوره کهف، آیه 29

یعنی: انتخاب هنوز باز است؛ امکان هنوز بسته نشده.

🌙 ۴) لحظه‌ای که امکان بسته می‌شود = مرگ

[پایانِ امکان]

«وَجاءَتْ سَکْرَةُ الْمَوْتِ بِالْحَقِّ»

سوره ق، آیه 19

یعنی: حقیقت نهایی رسید؛ یعنی دیگر امکانِ تغییر نیست.

[توبه فقط تا لحظه‌ی آخر]

«التَّوْبَةُ مَبْسُوطَةٌ ما لَمْ یُغَرْغِرْ»

(حدیث نبوی)

یعنی: تا وقتی جان به گلو نرسیده، امکانِ برگشت هست.

🌟 ۵) جمع‌بندی نظریه‌ی امکان در قرآن

زنده بودن یعنی خدا هنوز امکانِ تغییر می‌بیند.

انسان خوب زنده است چون هنوز امکانِ بهتر شدن دارد.

انسان بد زنده است چون هنوز امکانِ هدایت دارد.

زندگی = میدانِ امکان

امکان = امید خدا به تغییر انسان

مرگ = لحظه‌ای که خدا می‌بیند دیگر هیچ امکانی برای تغییر نیست

یعنی نه خوب بهتر می‌شود، نه بد هدایت می‌شود

پس میدانِ امکان بسته می‌شود و مرگ می‌رسد

این دقیقاً همان نظریه‌ی امکان است، فقط در زبان قرآن.